Kapituła Nagrody im. Wisławy Szymborskiej wybrała najlepszą książkę poetycką wydaną w 2024 roku. Laureatką XIII edycji konkursu została Antonina Tosiek za tom Żertwy opublikowany przez Biuro Literackie. Ogłoszenie werdyktu nastąpiło podczas uroczystej gali, która odbyła się 30 czerwca 2025 roku w Teatrze „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego w Krakowie. Laureatka otrzymała statuetkę oraz czek na 100 tys. złotych, a pozostali nominowani – czeki na 8 tys. złotych. Gala była częścią programu głównego XIV edycji Festiwalu Miłosza.
Antonina Tosiek laureatką Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za tom Żertwy
Nagroda im. Wisławy Szymborskiej za najlepszą polską książkę poetycką wydaną w 2024 roku trafiła w ręce Antoniny Tosiek. Kapituła Nagrody wyróżniła poetkę za tom Żertwy opublikowany przez Biuro Literackie. Laureatka otrzymała wyjątkową statuetkę inspirowaną jedną z wyklejanek Wisławy Szymborskiej oraz czek na 100 tys. złotych. Pozostali nominowani otrzymali po 8 tys. złotych.
Poetycki tekst tego świata rozrasta się, w nim wędrujemy, zapuszczamy się w głąb, osuwamy na marginesy: doceniamy nie tylko to, co lubimy, ale też to, czemu przyznajemy rację i co nas zmienia, uczy, przytłacza, ożywia, uzdrawia, kaleczy, wycieńcza czy karmi. I my, czytelnicy i czytelniczki, nagradzamy wreszcie autorów i autorki za to, że ich książki potrafią być niezależnym światem, niepowstrzymanym żywiołem, w którym chcielibyśmy zaistnieć lub – odwrotnie – nigdy i pod żadnym warunkiem nie chcielibyśmy się znaleźć – mówił Jurij Zawadski, członek kapituły Nagrody, w trakcie laudacji na cześć laureatki Nagrody im. Wisławy Szymborskiej.
Tytułowe „żertwy” przywołują prastarą nazwę ofiary całopalnej składanej słowiańskim bóstwom i odnoszą się zarówno do tematyki, jak i do formy zbioru poetyckiego Antoniny Tosiek. Utwory Tosiek można nazwać „wierszami ofiarnymi/ofiarniczymi”, wyrażają bowiem ból, cierpienie, chorobę i śmierć, ale i próbują je poetycko zakląć, złagodzić, odegnać. Jest to poezja prawdziwie egzystencjalna, poezja okolic śmierci: dotkliwa, naturalistyczna, pełna empatii, miłości, poświęcenia, solidarności – mówi o zwycięskim tomie Magdalena Rabizo-Birek, członkini Kapituły Nagrody im. Wisławy Szymborskiej.
W XIII edycji Nagrody nominacje otrzymali: Urszula Honek za tom Poltergeist (Warstwy), Stanisław Kalina Jaglarz za tom zajęczy żar (Warstwy), Ola Lewandowska za tom Jesteśmy pierwszą ciemnością tego lata (Biuro Literackie), Antonina Tosiek za tom Żertwy (Biuro Literackie) oraz Joanna Żabnicka za tom Dobre sąsiedztwo (WBPiCAK).
O laureatce:
Antonina Tosiek (ur. w 1996 roku) – za tom Żertwy (Biuro Literackie 2024) otrzymała Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej oraz Nagrodę Literacką m.st. Warszawy. Poetka, autorka tekstów krytycznych o literaturze i teatrze. Jej debiut poetycki storytelling ukazał się w 2021 roku. Badaczka XX-wiecznej diarystyki ludowej. Doktorantka ostatniego roku Szkoły Doktorskiej o Języku i Literaturze UAM. Od roku 2021 na łamach „CzasuKultury.pl” prowadzi autorskie cykle esejów o konkursach pamiętnikarskich dla mieszkanek i mieszkańców wsi.
O książce Żertwy:
Żertwy to druga, po storytellingu, poetycka książka Antoniny Tosiek. W Żertwach autorka rozpisuje na wiersze całe spektrum trosk: od tej „na wysokości” (jak ironizuje w tytule jednego z utworów), przez różne poziomy systemów opiekuńczych oraz sploty niepokojów ekonomicznych, społecznych i politycznych, po konkretne czynności pielęgnacyjne cierpliwie spełniane „na niskości”: tam, gdzie zawodzi fizjologia, niedomaga ciało, wkrada się śmierć.
DATA GALI: 30.06.2025 r.
MIEJSCE GALI: Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego w Krakowie
OPRAWA MUZYCZNA: Malwina Paszek
PROWADZENIE: Sylwia Paszkowska
INTERPRETACJA WIERSZY: Jan Frycz
LAUREATKA:
- Antonina Tosiek, Żertwy (Biuro Literackie)
NOMINOWANI:
- Urszula Honek, Poltergeist (Warstwy)
- Stanisław Kalina Jaglarz, zajęczy żar (Warstwy)
- Ola Lewandowska, Jesteśmy pierwszą ciemnością tego lata (Biuro Literackie)
- Antonina Tosiek, Żertwy (Biuro Literackie)
- Joanna Żabnicka, Dobre sąsiedztwo (WBPiCAK w Poznaniu)
KAPITUŁA:
- Andrea Ceccherelli (Włochy)
- Đurđica Čilić (Chorwacja)
- Paweł Mackiewicz (Polska)
- Anna Marchewka (Polska)
- Magdalena Rabizo-Birek (Polska)
- Elżbieta Winiecka (Polska)
- Jurij Zawadski (Ukraina)
SEKRETARZYNI: Joanna Bociąg
ORGANIZATOR: Fundacja Wisławy Szymborskiej
DOFINANSOWANIE: Miasto Kraków, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
PARTNER STRATEGICZNY: ERGO Hestia
WSPÓŁFUNDATOR NAGRODY: BNP Paribas
PARTNERZY: Krakowskie Biuro Festiwalowe, Kraków Miasto Literatury UNESCO, Miłosz Festival, Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Mercedes-Benz Zasada Automotive, Precision Machine Parts Poland, De Revolutionibus Books, Winnica Krokoszówka Górska
PATRONI MEDIALNI: Gazeta Wyborcza, Książki. Magazyn do czytania, Trójka Polskie Radio, Alfabet Wojtusika
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Laureatka otrzymała 100 tys. złotych oraz statuetkę.
Nominowani i nominowane otrzymali po 8 tys. złotych.
